HISTORIA POWSTANIA TYBETAŃSKIEGO DOMU DZIECKA (Bon Children's Home) W INDYJSKIEJ WSI DOLANJI W ZACHODNICH HIMALAJACH
Po zajęciu Tybetu Centralnego i Zachodniego przez Chiny w 1959 roku, wielu Tybetańczyków uciekło do Nepalu i Indii, wśród nich także rodziny wyznające starą, tradycyjną religię tybetańską zwaną bon, która przez wieki wymieszała się z buddyzmem. Zarówno w Tybecie, jak i na emigracji wyznawcy bon traktowani byli przez pozostałych Tybetańczyków, wyznających buddyzm tybetański, a stanowiących zdecydowaną większość populacji, pejoratywnie, jako osoby prymitywne, niedouczone, wierzące w zabobony.
Dzieci bon w szkołach często były dyskryminowane przez tybetańskich nauczycieli buddyjskich. Warto tutaj dodać, że bonpowie stanowią zaledwie 1% wszystkich Tybetańczyków na emigracji. Do końca lat 60-tych większość przebywających wtedy na emigracji Tybetańczyków bonpo pracowała w Himalajach przy budowie dróg. Ta ekstremalnie ciężka praca spowodowała śmierć wysokiego odsetka populacji bonpo, także XXXII opata Menri – Sherab Lodro (czyt.: sierab lodro) w 1963 roku, który zmarł w wieku 28 lat. Opat klasztoru Menri jest uznawany za głowę religii i szkoły bon, tak jak dalaj lama jest głową szkoły gelukpa.
Władze osiedla w Dolanji sprowadzały tutaj przez lata z Nepalu i Indii rodziny bon, a od lat 80-tych także i same dzieci do założonych tam sierocińców i szkoły. W 1983 głowa klasztoru, zdając sobie sprawę, że dzieci uchodźców rozsianych po Himalajach praktycznie pozbawione są edukacji, a tym bardziej tradycyjnego nauczania religii bon, założył hostel dla chłopców, zwany Bon Children’s Welfare Centre (BCWC) i wyznaczył na organizatora i dyrektora młodego wówczas, bo 23-letniego, lecz bardzo energicznego mnicha Tenzina Namgyala Chongtula Rinpoche (czyt.: tenzin namdzial czongtul rinpocze). Pierwsza grupa dzieci liczyła 30-40 chłopców.
Celem tego ośrodka było i jest dostarczanie żywności i odzieży małym Tybetańczykom oraz zapewnienie im wykształcenia i wychowania do momentu uzyskania pełnoletności i ukończenia szkoły, a także przygotowanie ich do życia zakonnego. Spośród tych kandydatów na mnichów obecnie około 8% wstępuje w wieku dorosłym do klasztoru rozpoczynając naukę w Szkole Dialektycznej (założonej tu w 1978 roku), a większość kształci się w innych zawodach, rozpoczynając świeckie życie. Początkowo wiele dzieci w BCWC było sierotami lub półsierotami z najbiedniejszych wiosek himalajskich w Indiach i Nepalu oraz z Tybetu. Hostel spełniał wtedy głównie rolę sierocińca. Obecnie rodziny bonpo odsyłają tam swoich synów w celu przygotowania do życia klasztornego, niezależnie od sytuacji rodzinnej i statusu majątkowego. Chłopcy uczą się w miejscowej rządowej szkole indyjskiej dla Tybetańczyków – Central School for Tibetans at Dolanji. Popołudniami uczą się w klasztorze modlitw, rytuałów i historii bonpo. Uczestnicząc we wszystkich ceremoniach religijnych bezpośrednio poznają swoją tradycję. Większość z tych chłopców posiada indywidualnych sponsorów z Zachodu, którzy płacą na ich edukację. Sponsorami BCWC są na ogół wyznawcy religii bon, dla których pomoc w przygotowaniu chłopca do życia klasztornego jest wysoce cenioną religijną zasługą. Obecnie w BCWC mieszka ponad 180 dzieci w wieku od 3/ 4 lat do 18/19. 75% Tybetańczyków pochodzi z rodzin osiadłych w Nepalu, głównie z terenów przygranicznych z Tybetem (Dolpo, Humla). Pozostali urodzili się w Dolanji lub na terenie Kinnauru, Spiti, Samlingu, Manali, Uttaranchal i Bhutanu. Dzieci w internacie podzielone są na klasy. Kiedy opanują pamięciowo przewidzianą partię materiału i wykażą się umiejętnością przed nauczycielem religii, przechodzą do następnej klasy. Coraz silniej zaznacza się tendencja wśród buddyjskich Kinnaurców do wysyłania swych synów do klasztoru Menri. W 2004 roku z okolicy góry Kinnaur Kailash przybyło 43 chłopców. Dzięki coraz liczniejszym dotacjom finansowym od sponsorów wybudowano w 2001 roku nowe pomieszczenia dla dzieci, plac do gry – głównie w krykieta, oraz utworzono bibliotekę.
Sierociniec Bon Children’s Home
W 1988 roku Dalajlama XIV wizytował osiedle Dolanji i przychylił się do prośby przeora klasztoru Menri, by rozszerzyć działalność miejscowej szkoły z zaledwie pięciu klas do ośmiu. Od 2004 roku szkoła posiada 10 klas (do pełnego średniego wykształcenia brak klasy 11 i 12, o które zabiega Zarząd Osiedla Dolanji u władz stanowych). Równocześnie głowa klasztoru Menri wyznaczył lamę z rodowej linii tybetańskiej Latri – geshe Nyima Dakpa Rinpoche (czyt.: gesze nima dakpa rinpocze) do założenia sierocińca dla chłopców i dziewcząt pozbawionych rodziców i z rodzin najuboższych pod nazwą Bon Children’s Home (BCH). Nyima Dakpa udał się w podróż po himalajskich wioskach bonpo i sprowadził pierwszą grupę 45 dzieci. W 2003 roku było już 217 dzieci, a do kwietnia 2004 około 270. Warunki życia w BCH są o wiele gorsze niż w BCWC z kilku przyczyn, z których najważniejsze to: większa ilość dzieci i mniejsza ilość sponsorów.
Dzieci uczęszczają do miejscowej szkoły i uczestniczą w uroczystościach świątynnych, poznając w ten sposób swoją rdzenną kulturę i religię. Kontakt z rodzinami mają sporadyczny ze względu na odległości i koszta. W ciągu roku przybywa od 20 do 60 nowych dzieci, na ogół w okresie zimowym, by złagodzić szok klimatyczny (Dolanji leży w strefie monsunowej, w przeciwieństwie do większości wysokogórskich wiosek himalajskich, z których pochodzą dzieci). System sprowadzania dzieci do opiera się na regularnych kontaktach lamów z liderami wioskowych społeczności, w których mieszkają wyznawcy bon. Liderzy wybierają dzieci i w grupach przysyłają je do Dolanji. Od 2001 roku coraz więcej rodzin i liderów wioskowych wysyła dzieci do osiedla w obawie przed branką, jaką stosują partyzanci maoistowscy w Nepalu.
Celem prowadzenia BCH jest przetrwanie i rozwój tradycji, języka i religii bon jako pierwotnej kultury Tybetu, będącej podstawą tożsamości tej społeczności, a także zapewnienie dzieciom wykształcenia umożliwiającego wyrwanie się z biedy społecznej i nędzy materialnej ich rodzin oraz przygotowanie nowego pokolenia działaczy na rzecz rozwoju własnych społeczności lokalnych, z których pochodzą.
Dzieci mieszkające w obu sierocińcach-hostelach stanowią zdecydowaną większość całej populacji Dolanji. Od przełomu XX i XXI wieku na rzecz dzieci działa coraz więcej organizacji charytatywnych, głównie z USA, Szwajcarii, Austrii, Francji, Holandii, a także z Polski. Uzależnione jest to od rozwoju organizacji społecznych działających na rzecz najuboższych na świecie oraz od prężności wspólnot wyznawców religii bon w poszczególnych krajach świata zachodniego. Jest to efekt coraz większej popularności tej kultury na Zachodzie, dzięki licznym wizytom tybetańskich nauczycieli, ich publikacjom i modzie na buddyzm. Ponadto od 2003 roku działa na terenie BCH szwajcarska Fundacja "SOS Wioska Dziecięca", która sponsoruje budowę nowych pomieszczeń mieszkalnych dla dzieci (dotychczas dzieci mieszkały w lepiankach).
W Polsce pomoc dla dzieci z Dolanji rozpoczęto w 2001 roku, a od 2004 roku jest ona dość regularna. Do października 2005 roku 15 dzieci z obu sierocińców miało polskich sponsorów indywidualnych. Obecnie jest kilkuset Rodziców Serca oraz darczyńców przekazujących pieniądze na potrzeby ogólne. Rodzice Serca nawiązali osobiste relacje ze swoimi podopiecznymi, wysyłają dla nich listy i paczki z podarunkami. Co roku grupa sponsorów odwiedza dzieci w Dolanji. Dotychczas 5 wolontariuszy z Polski pomagało w sierocińcach podczas swoich urlopów wakacyjnych.
Działacze społeczni i sponsorzy w celu zintegrowania pomocy na rzecz dzieci z Dolanji założyli fundację pod nazwą: Nyatri - Fundacja Pomocy Dzieciom Tybetu.
|
